სპექტრის დამატება
MƏKTƏBLƏRDƏ ZORBALIĞIN QARŞISININ ALINMASI
Qeyri hökumət təşkilatlarının dəyərləndirməsinə görə, zorbalıq yalnız Gürcüstanda deyiil, həmçinin, xaricdə də kəskin hal alıb. Lakin bizim ölkədə xüsusilə bilik və səlahiyyətin azlığı nəzərəçarpacaq dərəcədədir. Onların dediyinə görə, dövlət zorbalığın zərəli təsirləri haqqında kifayət qədər məlumatlandırmır ki, bu da yalnız qurban deyil, həm də digər şagirdlərin vəziyyətini daha da pisləşdirə bilər.
2015-ci il martın 27-də Siqnaxi bələdiyyəsinin Dzveli Anaqi kənd ictimai məktəbinin 5-ci sinif şagirdi oğlan məktəbdən evə gəldikdən sonra intihar etdi.
Bu faktdan əvvəl uşaqların arasında zorakılıq, yəni zorbalıq baş vermişdi. Onun məktəb yoldaşları ögey övlad olduğu üçün onu məsxərəyə qoymuşdular. Həmin vaxt təhsil müəssisəsinin müdiriyyəti uşaqlar arasında konflikt haqqında məlumatları olduğunu, lakin qarşıdurmanın məktəb ərazisindən kənarda baş verdiyi üçün qarışmadıqlarını bildirdilər.

Psixoloqların dediyinə görə, zorbalıq uşağa qarşı sinif yoldaşları və ya digər qrup tərəfindən həyata keçirilən fiziki və ya psixoloji zorakılıqdır. Bunun kifayət qədər pis nəticələri olur və bir qayda olaraq, həm zorbalığı həyata keçirənə, həm də zorbalığa məruz qalana zərər verir. Qurban ola bilər ki, bütün həyatı boyu bunun əzabını yaşasın və onda bir çox psixoloji problemlər, o cümlədən, depressiya və psixosomatika (emosional gərginliyin səbəb olduğu fiziki xəstəlik və pozuntuları psixosomatik xəstəlik adlandırırlar)inkişaf etsin. Zorbalığı həyata keçirənlər tez-tez ailə zorakılığının qurbanı olan insanlardır.
Elnur və Rəhman Yormuğanlı icmasının Düzəyrəm kənd ictimai məktəbinin onuncu sinif şagirdləridirlər. Deyirlər ki, onların məktəbində uşaqlar arasında zorakılıq olmur, lakin bilirlər ki, lazım gələrsə müəllimə və ya direktora müraciət etmək lazımdır.

– “Zorbalığın nə olduğunu bu vaxta qədər bilmirdim, sizdən öyrəndim. Kiməsə zülm edilməsi pis haldır. Bütün uşaqlar bərabərhüquqludur və eyni şəraitdə olmalıdırlar. Əgər belə hal baş verərsə, mütləq müəllimə və ya məktəbimizin direktouna bildirəcəyik.” – Rəhman Nəsibov deyir.

Elnur Sadiqovun dediyinə görə, əgər zorakılıqla bağlı şagirdlərə daha çox məlumat versələr, yaxşı olar. “Bizə – uşaqlara deməlidirlər ki, belə hallarda necə hərəkət etməliyik, özümüzü necə qorumalıyıq. Əgər məktəbdə kimsə bu mövzuda görüş keçirsə, məmnuniyyətlə iştirak edərdim.”

Zurab Kartleişvili Muğanlı məktəbinin müəllimidir. İxtisasca tarixçidir, lakin bu il səkkizinci və doqquzuncu sinif şagirdlərinə mülki təhsil dərsi keçir. Deyir ki, tədris proqramı zorbalıq mövzusunu bilavasitə əhatə etmir, lakin yeniyetmələrə zorakılıq haqqında məlumat verir.

“Tədris proqramının imkan verdiyi qədər uşaqlara məlumat çatdırırıq ki, onlar nə məzlum olsunlar, nə də zalım. Biz müəllimlər bundan artığını bacarmırıq. Demək istəyirəm ki, bizim məktəbdə zorbalıq halları olmur, lakin hərdən uşaqlar bir-biri ilə mübahisə edir, bu elə oradaca bitir və ciddi hal almır. Bu il ilk dəfə olaraq bizim məktəbdə də mandatur var, bunun da böyük əhəmiyyəti var, belə ki uşaqlar nəzarət altındadırlar.”

Keçən il dövlət mülki təhsil müəllimlərinə hazırlıq keçdi, təlimlərin mövzusu “Zorbalığın qarşısının alınması və tolerant mədəniyyətin təşviqi” idi. Seminarda müəllimlər də öz arzularını bildirdilər. Lakin Yormuğanlı icmasındakı ictimai məktəblərin müəllimləri iştirak etməyiblər. Onların dediyinə görə, bu haqda məlumatları olmayıb.

Müəllimlərin Peşəkar İnkişafı Milli Mərkəzinin mülki təhsil məsləhətçisi Nino Beselianın dediyinə görə, görüşlərdə zorbalığın səbəbləri haqqında, həmçinin, damğa və stereotiplər, ünsiyyət üsulları, münaqişə və onunhəlli yolları, tolerantlıq və zorakılığın növləri haqqında söhbət açılırdı.
- “Müəllimlər zorbalığın qurbanlarına necə yardım edəcəklərini öyrənirdilər. Bütün bunlar interaktiv şəkildə baş verirdi və ənənəvi mühazirə formasında deyildi. Müəllimlər həm bizim, həm də beynəlxalq qanunvericiliklə tanış oldular, müxtəlif filmlərə baxdılar. Təlim iştirakçıları zorakılığın qurbanı olan uşağı necə tanımağı və kimə müraciət etməli olduqlarını öyrəndilər. Maraqlı araşdırmalarla tanış oldular və sonra özləri təhsil müəssisələrində zorakılıq baxımından vəziyyətin necə olduğu barədə nəticəyə gəldilər. Gələcəkdə mülki təhsil müəllimləri ilə bərabər sinif rəhbərlərinə də təlim keçmək istəyirik.”

“İnsan Naminə Tərəfdaşlıq” qeyri-hökumət təşkilatının icraçı direktoru Ana Arqanaşvili deyir ki, mülki təhsil mühüm sahədir, lakin dövlət yalnız bu fənnin müəllimlərini hazırlamaqla kifayətlənməməlidir.
- “Mülki təhsil müəllimləri şagirdlərlə həftədə ən çoxu iki saat görüşür. Əgər təhsil müəssisəsində müdiriyyət və digər müəllimlərin zorbalıq haqqında məlumatları olmasa, böyük ziddiyət olacaq. Yaxşı olar ki, hazırlanmış müəllimlər məsuliyyəti üzərlərinə götürələr və öz əməkdaşlarına da məlumat çatdırardılar. Hər bir məktəbdə vəsaitin nə dərəcədə effektiv xərcləndiyini ölçmək mühümdür. Bəlkə də sinif rəhbərlərinin hazırlanması və ya təlimlərə elə direktorlardan başlamaqdaha yaxşı olardı.”

Ana Arqanaşvilinin dəyərləndirməsinə görə, zorbalıq yalnız Gürcüstanda deyiil, həmçinin, xaricdə də kəskin hal alıb. Lakin bizim ölkədə xüsusilə bilik və səlahiyyətin azlığı nəzərəçarpacaq dərəcədədir.
-“Bu gün zorbalıq haqqında kifayət qədər çox fakt aşkara çıxır, lakin dövlətin reaksiyası çox azdır. Bildiyim qədər təhsil müəssisələrində mandatur xidmətində psixoloji xidmət mərkəzi fəaliyyət göstərir ki, bunun da məqsədi şagirdlərin digər ehtiyacları ilə bərabər zorbalığın da idarə olunmasıdır. Biz onlardan müxtəlif zorakılığın qurbanı olan uşaqlar haqqında məlumat istədik. Aydın oldu ki, məsləhətləşmələrin ümumi sayı 3856 təşkil edir. Bu məsələlər təsnifləndirilməyib və bizi burdan başa düşə bilmirik ki, bunlardan neçəsi uşaq neçəsini valideyndir, bilmirik, psixoloqun işə qarışmasından sonra neçə uşağın həyatı yaxşıya doğru dəyişib, neçə nəfər həmin məktəbdə qalıb, məsləhətlərinin akademik nailiyyətlərə necə təsiri olub və s. Bu onu bildirir ki, aşkarlanmış kömək çox azdır və müfəssəl deyil. Rayonlarda vəziyyət xüsusilə mürəkkəbdir. Tbilisidə vəziyyət nisbətən yaxşıdır, çünki orada qeyri-hökumət sektoru işləyir.”

Onun dediyinə görə, dövlət tərəfindən zorbalığın zərərli təsirləri haqqında kifayət qədər məlumatlandırma aparılmır, bu isə həm qurbanın, həm də digər şagirdlərdən vəziyyətini daha da pisləşdirə bilər. Tez-tez zorbalığı həyata keçirənə çoxlu sayda hücumlar olur ki, bu da düzgün deyil. Tamamilə bütün uşaqlar təcrid olunmamalı və damğalanmamalıdırlar.

-“Hər iki tərəfdən qoşulmuş uşaq qurbandır və hər ikisiylə eyni cür işləmək lazımdır. Bəzən təhsil müəssisəsində bu problemə göz yumurlar. Bu zaman zor bağlı kimə qarşı yönəlmişsə, o, tamamilə tək qalır. Bu isə ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər. Əgər müəllimlər qarışmasa, təxribatçıya da çevrilə bilərlər.”
Mandatur Xidmətinin Psixoloji Xidmət Mərkəzi Təhsil və Elm Nazirliyinə tabedir. Bu gün Gürcüstanda cəmi 5 belə mərkəz var: bunlar Tbilisi, Rustavi, Batumi, Telavi və Qoridə yerləşir. Bu psixoloqlardan, uşaq psixiatrlarından və sosial işçilərdən təşkil olunub və davranış, həmçinin emosional problemləri olan uşaqlara və onların ailə üzvlərinə psixo-sosial xidmət göstərir. Bununla bərabər, müxtəlif məsələlərinin qaydaya salınmasında, o cümlədən, həmyaşıdları ilə problemli ünsiyyətin həll olunmasında kömək edir.

Əgər uşağın şübhəli davranışı olarsa, mandatur sinif rəhbəri ilə bərabər xüsusi istiqamətləndirmə formasını (uşaq haqqında məlumatları əhatə edir) doldurur və ümumi bazaya göndərir. Yeniyetməni psixoloji mərkəzdə yaşadığı yerə görə ayırırlar. Kaxeti ictimai məktəbinin şagirdlərini Telaviyə yönləndirirlər. Əgər arzu edərsə, zorbalığı həyata keçirən məsləhətləşmələr keçir. Psixoloji xidmətin müddəti fərddir, lakin ümumi götürəndə 8-10 görüş təşkil edir.

Təxminən üç həftə öncə mandatur xidmətinin “Özünü dağıdıcı və zorakı davranışın aşkarlanması və qarşısının alınması” adlı layihəsi başlamışdır ki, bunun çərçivəsində bu günə qədər ictimai məktəblərdə 12 görüş keçirilib. Pilot layihə bir il ərzində hazırlanıb.
-“Görüşlər bütün məktəblərə – həm ictimai məktəblərə, həm də özəl məktəblərə aiddir. Görüşlərdə həm müəllimlər və 1-ci sinifdən 9-cu sinfə qədər şagirdlər, həm də onların valideynləri iştirak edə bilərlər. Bu bu günə qədər həyata keçirilməmiş böyük layihədir. Layihənin məqsədi uşaqların özünün və valideynlərinin zorakı davranışı aşkarlanmasıdır. Onlar reaksiya göstərməyin düzgün formasını öyrənməlidirlər. Təlimləri mandatur xidmətinin psixoloji mərkəzi və “Ars Vivendi” qeyri hökumət təşkilatı keçir.” – mandatur xidməti rəhbərinin müavini Levan Zardiaşvili qeyd edir.

Gürcüstan İctimai məktəblərində zorbalıq hallarının dəqiq statistik məlumatların yoxdur. Məktəblərdə Təhsil və Elm Nazirliyi və BMT Uşaq Fondunun birgə həyata keçirdiyi 2007-ci ildəki araşdırmadan zorakılığın milli araşdırması sonra keçirilməyib.

“Zorbalıq, yəni qorxutma, zülm etmə məktəbdə zorakılığın bütün dünyada yayılmış formalarından biridir və bu baxımdan Gürcüstan da istisna deyil. Bu sahədə yaxın keçmişdə araşdırma aparılmayıb. Məktəblərdə uşağa qarşı zorakılığın milli araşdırması 2007-ci ildə keçirilib və aydın olub ki, zorbalıq çox hallarda məktəbin həyətində, məktəbə yaxın dalda yerlərdə, dəhlizlərdə, həmçinin məktəbə gedən və məktəbdən gələn yollarda baş verir. Bu yerlər uşağa nəzarət ehtimalının az olduğu yerlərdir. Bu problemlə mübarizədə hədəf ərazidə (məktəbin idman meydançası, məktəb yaxınlığında yerləşən ağaclıq ərazi, həmçinin məktəbdəki boş ərazilər) əlavə nəzarət üçün “qaynar nöqtələr”in olması çox mühüm olardı.”– BMT Uşaq Fondunun əlaqələndirici proqramının rəhbəri Maya Kurtsikidze qeyd etdi.

2007-ci ildə həyata keçirilmiş araşdırma müəyyən etdi ki, uşaqların 80 faizi müxtəlif formalı fiziki və psixoloji zorakılığa məruz qalıb, bunlardan 47 %-nə qarşı zorakılıq bilavasitə məktəbdə həyata keçirilib.
BMT Uşaq Haqları Konvensiyasına görə, uşaqlar bütün növ zorakılıqdan qorunma hüquqları var. Dövlət uşaqların müxtəlif formalı fiziki və psixoloji zorakılıqdan qorumaq üçün bütün tədbirləri görməlidir. Gürcüstan BMT Uşaq Hüquqları Konvensiyasına 1994-cü ildə qoşulub.

Tamar Kapanadze
სტატიის ქართული ვერსია
გაზეთის პდფ


Print E-mail
FaceBook Twitter Google
ამავე კატეგორიაში
Ləmbəli ictimai məktəbinin 9-cu sinfindəki 68 şagirddən ilin
sonunda 37-si təhsilini dayandırıb. Dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin
direktorun dediyinə görə, bəzən bu onların ailənin təsrrüfat
işlərinə qoşulması ilə bağlı olur.
Ləmbəli ictimai məktəbinin 9-cu sinfindəki 68 şagirddən ilin sonunda 37-si təhsilini dayandırıb. Dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin direktorun dediyinə görə, bəzən bu onların ailənin təsrrüfat işlərinə qoşulması ilə bağlı olur.
14:30 / 27.02.2017
Ləmbəli kəndi, günorta saat üçdür. Kənd bulağına enirik. Bir azdan
çiynində səhəng olan bir qadın yaxınlaşır. Başıını əyir və suallara
cavab verə bilmir, çünki gürcü dilini yaxşı başa düşmür.
Ləmbəli kəndi, günorta saat üçdür. Kənd bulağına enirik. Bir azdan çiynində səhəng olan bir qadın yaxınlaşır. Başıını əyir və suallara cavab verə bilmir, çünki gürcü dilini yaxşı başa düşmür.
13:34 / 27.02.2017
Saqareco bələdiyyəsinin Yormuğanlı icmasında viza
liberallaşdırılması haqqında elə də çox bilmirlər. Onu da bilmirlər
ki, martın sonlarından etibarən Avropa ölkələrinə vizasız səyahət
edə biləcəklər.
Saqareco bələdiyyəsinin Yormuğanlı icmasında viza liberallaşdırılması haqqında elə də çox bilmirlər. Onu da bilmirlər ki, martın sonlarından etibarən Avropa ölkələrinə vizasız səyahət edə biləcəklər.
11:17 / 27.02.2017
7 yaşlı Novruz Yormuğanlı icmasının Tüllər kəndində yaşayır. Ona
doğuşdan serebral iflic diaqnozu qoyublar və bu günə qədər intensiv
masaj kurslarına ehtiyacı var. Məktəbə getmir. Valideynləri və
yaxınları hesab edir ki, sinifdə olmaq onun üçün üzücü olar.
7 yaşlı Novruz Yormuğanlı icmasının Tüllər kəndində yaşayır. Ona doğuşdan serebral iflic diaqnozu qoyublar və bu günə qədər intensiv masaj kurslarına ehtiyacı var. Məktəbə getmir. Valideynləri və yaxınları hesab edir ki, sinifdə olmaq onun üçün üzücü olar.
11:56 / 30.01.2017
Bu ilin məlumatlarına görə, Saqareco bələdiyyəsində 27 nəfər vərəmə
yoluxmuş xəstə var. Bunlardan 10 nəfəri Yormuğanlı icmasındandır.
Vərəm və Ağciyər Xəstəlikləri Milli Mərkəzi idarəsi, koordinasiya
və nəzarət xidmətinin rəhbəri Marina Cancğavanın dediyinə görə,
onlardan üçü yolxucu formaya keçib. Gürcüstanda vərəmin
diaqnostikası və müalicəsi dövlət standartları ilə pulsuzdur və
düzgün müalicə aparılması halında sağalır.
Bu ilin məlumatlarına görə, Saqareco bələdiyyəsində 27 nəfər vərəmə yoluxmuş xəstə var. Bunlardan 10 nəfəri Yormuğanlı icmasındandır. Vərəm və Ağciyər Xəstəlikləri Milli Mərkəzi idarəsi, koordinasiya və nəzarət xidmətinin rəhbəri Marina Cancğavanın dediyinə görə, onlardan üçü yolxucu formaya keçib. Gürcüstanda vərəmin diaqnostikası və müalicəsi dövlət standartları ilə pulsuzdur və düzgün müalicə aparılması halında sağalır.
11:50 / 30.01.2017
სხვა ამბები
განათლების და მეცნიერების სამინისტროს ინფორმაციით, 2021 წლის ბოლომდე საჯარო სკოლებში უსაფრთხოების წესით დადგენილი სტანდარტები დაინერგება.
12:42 / 23-03-2019
საგაზაფხულო მიღებაზე პროფესიულ პროგრამებზე სწავლის გაგრძელების მსურველთა რეგისტრაცია 8 აპრილს დაიწყება და 19 აპრილის ჩათვლით გაგრძელდება.
13:28 / 22-03-2019
2019-2020 სასწავლო წლისათვის პირველკლასელთა რეგისტრაციის წესში ცვლილებები შევიდა. მიზეზი, სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვების ინტერესების დაცვაა.
15:31 / 20-03-2019
23-24 მარტს გურჯაანის სპორტკომპლექსში ძიუდოში ლაშა მღებრიშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირი ჩატარდება.
12:24 / 19-03-2019
პარასკევს, 15 მარტს, ფრანგულ სამედიცინო ცენტრ კახეთი-იონში ჟორდანიის კლინიკის ხელმძღვანელმა, რეპროდუქტოლოგმა ნანა ჯანელიძემ კონსულტაცია გაუწია უშვილო წყვილებს. ვიზიტის ფარგლებში, კლინიკაშინ ჩამოსული იყო ასევე ინვიტრო განაყოფიერების სპციალისტ-ემბრიოლოგი ედგარ გონზალესი.
09:53 / 17-03-2019
აფხაზური ენის შესწავლის მსურველებისთვის სახელმძღვანელო გამოიცა.
14:47 / 16-03-2019
ვალუტა
EUR
EUR
1
3.0536
USD
USD
1
2.5751
GBP
GBP
1
3.4411
TRY
TRY
1
0.6764
RUB
RUB
100
4.4602
ამინდი
გურჯაანი 1 / 11 °C
img
საგარეჯო 1 / 8 °C
img
დ.წყარო 2 / 7 °C
img
სიღნაღი 1 / 11 °C
img
ლაგოდეხი 3 / 11 °C
img
ყვარელი 1 / 11 °C
img
თელავი 3 / 10 °C
img
ახმეტა 2 / 10 °C
img
კალენდარი

speqtri.ge შენი ვებგვერდი


მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.