სპექტრის დამატება
YORMUĞANLIDA QADININ TALEYİ
Ləmbəli kəndi, günorta saat üçdür. Kənd bulağına enirik. Bir azdan çiynində səhəng olan bir qadın yaxınlaşır. Başıını əyir və suallara cavab verə bilmir, çünki gürcü dilini yaxşı başa düşmür. Onun əvəzinə “birja”ya toplaşmış kişilər cavab verirlər ki, səhəng 20 litr su tutur, boş halda isə çəkisi 5 kiloqramdır. Bu sırada qadın səhəngi doldurdu və evinə tərəf uzanan cığırla yola düzəldi.

Biz də bulaqdan kəndə doğru gedirik. Küçədə baba və nəvəyə rast gəldik və qadın əməyi ilə bağlı fikirlərini soruşduq. Kişi bizi evinə dəvət etdi və dedi ki, bu barədə həyat yoldaşı daha yaxşı danışar.

55 yaşlı Fatimə ƏlixanovaLəmbəli kəndində yaşayır, 19 yaşında ailə qurub, Dedoplistskaroda gürcü məktəbini bitirib. Dediyinə görə, yaxşı oxuyurmuş, ali məktəbə qəbul olmaq üçün imtahan vermədiyinə və indi peşəsi olmadığına görə peşimanlanır.

Deyir ki, səhəryuxudan duran kimi səhər yeməyi hazırlamağa başlayır. Hər iki nəvəsini hazırlayır, yemək verir və məktəbə yola salır. Sonra isə digər işlərlə məşğul olur. Bir neçə gündən bir çörək bişirir. Həyətdə suları gəlmir, buna görə də bəzən bidonla daşıyır. Səhəngi də var, lakin artıq istifadə etmir, deyir ki, çox ağırdır, qışda isə soyuq olur. Su daşımağın onların kəndində yenə də qadın işi hesab olunması xoşuna gəlmir, bunu səhv hesab edir. Deyir ki, bəxti gətirib ki, bulağa tez-tez həyat yoldaşı ilə birlikdə maşınla gedir. Bu kişilər üçün alçaldıcı deyil.

-“Bilmirəm şəhərdə necədir, ancaq kənddə həqiqətən iş çoxdur. Bəzən qadınların dizini qatlamaq imkanı belə olmur. Su olmadığına görə bağ-bostan becərə bilmirik, əvəzində çöldə, fermada oluram. İndi nəvələrim məktəbə gedirlər və onlara baxmaq lazımdır, buna görə də mənzildə övladım və gəlinim olur, sonra mən də baş çəkəcəm.”

Ləmbəlidən sonra Yormuğanlıda dayanırıq, burada da bulaq başına yalnız qadınlar toplaşıb. 60 yaşlı Həcər Omarova suyu bir neçə beş litrlik bidonlarla daşıyır.
Dediyinə görə, onun səhəri də erkən başlayır. Çörək bişirmək, su daşımaq, yumaq, evi yığışdırmaq, toyuq-cücəyə baxmaq – bütün bunlar onun gündəlik gördüyü işlərin natamam siyahısıdır. Bunları bitirdikdən sonra yemək bişirmək üçün də vaxt tapır. Deyir ki, onlarda qadının işi ağırdır. Bütün işlərini qurtardıqdan sonra günəşli həyətdə toplaşırlar, samovar qaynadırlar və çay içirlər.

17 yaşında evlənib, həyat yoldaşı vəfat edən zaman oğlu beş yaşında imiş, buna görə də ailənin yükünü təkbaşına çəkib. İndi üç nəfərdirlər, öğlu, gəlini və özü.
-“Biz qadınlar toyuğa və hindtoyuğuna baxırıq, bağ-bostan becəririk, suyu da bəzən səhənglə, bəzən uzunqulaqla, bəzən isə su balonları ilə daşıyırıq. Kişinin əlində su gətirməsi ayıb hesab edilir, bilmirəm niyə, lakin bu bizim adətdir. 10-12 yaşlı oğlan uşağı əlində su gətirər, amma bundan sonra gətirməz. Bizim ailədən su gətirməyə mən və gəlinim gedirik.”

“Vejini” qeyri hökumət təşkilatının icraçı direktoru LauraXaritonişvili icmada mövcud olan gender problemlərinə yaxşı bələddir. Buna səbəb kimi isə stereotipləri və çətin adət-ənənələri göstərir.
-“Qadınlar adətən kənd təsərrüfatında və ictimai məktəblərdə çalışırlar. İnzibati işlərdə isə çox az rast gəlmək olur. Burada, həmçinin erkən evlilik problem olaraq qalmaqdadır. Evlənəndən sonra qızlar məktəbi bitirə bilmir, müvafiq bilik əldə edə bilmirlər. Erkən yaşda ana olurlar və yalnız ev işləri ilə kifayətlənirlər. Fikrimcə, maarifləndirmənin səviyyəsini artırmaq lazımdır ki, qadınlar ictimai işlərə fəal qoşulsunlar və qərarların qəbul olunması prosesində öz rolları olsun. Azərbaycanlı icmasında gender haqqında məlumat azlığı, əlbəttə, daha çox hiss olunur. Bu ənənə və stereotiplərlə bağlıdır. Qeyd etmək istəyirəm ki, bu məsələ üzərində çox təşkilatlar işləyir, lakin bu daimi xarakterli olmalıdır. Yalnız qadınlarla deyil, kişilərlə də görüşlər keçirmək lazımdır, hər ikisi bilməlidir ki, onlar bərabər hüquqlara malikdirlər. Fikrimcə bu icma ilə erkən yaşlardan, məktəb vaxtından işləmək lazımdır. Gənclər elə formalaşmalıdırlar ki, onlar stereotiplərlə ilk başdan mübarizə apara bilsinlər.”

Gürcüstan miqyasında kişilərlə müqayisədə kənddə yaşayan qadınlar əkinçilik və maldarlıq sahəsində orta hesabla 80 gün daha artıq işləyirlər. Onlar həmçinin ailə üzvlərinin əsas qayğıkeşləridir və ailə işləri də əsasən məhz onların üzərinə düşür. Mövcud ənənəvi gender baxışları üzündən müxtəlif fəaliyyətlərdə daha az iştirak edirlər. Bu haqda “SCT” şirkəti tərəfindən BMT Qadın Təşkilatının (UN Women) dəstəyi ilə aparılmış 2015-ci ilin avqustundan 2016-cı ilin fevralına qədər olan dövrü əhatə edən araşdırmada söz açılır.

-“Yemək hazırlanması, paltar və qab-qacaq yuyulması, ütü işləri kimi işlər də əsasən qadının vəzifələrinə daxildir. Araşdırmanın hədəf regionlarında bir dənə də olsa qab yumaq üçün maşına rast gəlinməsi halı qeydə alınmayıb. Qadınlar deyir ki, qab yumaq və paltar ütüləmək işlərini həmişə onlar görməli olurlar və bunu “bitməyən iş” adlandırırlar. Eyni şeyi yemək hazırlanması ilə bağlı da demək olar. Rəyi soruşulan respondentlərin 5%-inin evdə içməli suyu yoxdur, 14.5%-nin isə içməli olmayan suyu belə yoxdur. Orta faiz göstəricisi bütün bölgələri əhatə etmir, belə ki KvemoKartli bölgəsində əhalinin böyük hissəsi, 73.3%-i evdə su sisteminin olmamasından şikayətlənir”, - araşdırmada oxuyuruq.

Araşdırma göstərdi ki, gün ərzində əməyə xərclənən saatların miqdarı bölgələrə görə dəyişir.
Sameqreloda qadınlar kişilərdən 2.5, KvemoKartlidə 3, Acarıstanda 3.5, SamsxeCavaxetiyada 4, Kaxetidə isə 8 saat artıq çalışırlar.

TamarKapanadze

გაზეთის pdf
სტატიის ქართული ვერსია


Print E-mail
FaceBook Twitter Google
თეგები გენდერი / iormuganlo /
ამავე კატეგორიაში
Ləmbəli ictimai məktəbinin 9-cu sinfindəki 68 şagirddən ilin
sonunda 37-si təhsilini dayandırıb. Dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin
direktorun dediyinə görə, bəzən bu onların ailənin təsrrüfat
işlərinə qoşulması ilə bağlı olur.
Ləmbəli ictimai məktəbinin 9-cu sinfindəki 68 şagirddən ilin sonunda 37-si təhsilini dayandırıb. Dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin direktorun dediyinə görə, bəzən bu onların ailənin təsrrüfat işlərinə qoşulması ilə bağlı olur.
14:30 / 27.02.2017
Saqareco bələdiyyəsinin Yormuğanlı icmasında viza
liberallaşdırılması haqqında elə də çox bilmirlər. Onu da bilmirlər
ki, martın sonlarından etibarən Avropa ölkələrinə vizasız səyahət
edə biləcəklər.
Saqareco bələdiyyəsinin Yormuğanlı icmasında viza liberallaşdırılması haqqında elə də çox bilmirlər. Onu da bilmirlər ki, martın sonlarından etibarən Avropa ölkələrinə vizasız səyahət edə biləcəklər.
11:17 / 27.02.2017
7 yaşlı Novruz Yormuğanlı icmasının Tüllər kəndində yaşayır. Ona
doğuşdan serebral iflic diaqnozu qoyublar və bu günə qədər intensiv
masaj kurslarına ehtiyacı var. Məktəbə getmir. Valideynləri və
yaxınları hesab edir ki, sinifdə olmaq onun üçün üzücü olar.
7 yaşlı Novruz Yormuğanlı icmasının Tüllər kəndində yaşayır. Ona doğuşdan serebral iflic diaqnozu qoyublar və bu günə qədər intensiv masaj kurslarına ehtiyacı var. Məktəbə getmir. Valideynləri və yaxınları hesab edir ki, sinifdə olmaq onun üçün üzücü olar.
11:56 / 30.01.2017
Bu ilin məlumatlarına görə, Saqareco bələdiyyəsində 27 nəfər vərəmə
yoluxmuş xəstə var. Bunlardan 10 nəfəri Yormuğanlı icmasındandır.
Vərəm və Ağciyər Xəstəlikləri Milli Mərkəzi idarəsi, koordinasiya
və nəzarət xidmətinin rəhbəri Marina Cancğavanın dediyinə görə,
onlardan üçü yolxucu formaya keçib. Gürcüstanda vərəmin
diaqnostikası və müalicəsi dövlət standartları ilə pulsuzdur və
düzgün müalicə aparılması halında sağalır.
Bu ilin məlumatlarına görə, Saqareco bələdiyyəsində 27 nəfər vərəmə yoluxmuş xəstə var. Bunlardan 10 nəfəri Yormuğanlı icmasındandır. Vərəm və Ağciyər Xəstəlikləri Milli Mərkəzi idarəsi, koordinasiya və nəzarət xidmətinin rəhbəri Marina Cancğavanın dediyinə görə, onlardan üçü yolxucu formaya keçib. Gürcüstanda vərəmin diaqnostikası və müalicəsi dövlət standartları ilə pulsuzdur və düzgün müalicə aparılması halında sağalır.
11:50 / 30.01.2017
Qeyri hökumət təşkilatlarının dəyərləndirməsinə görə, zorbalıq
yalnız Gürcüstanda deyiil, həmçinin, xaricdə də kəskin hal alıb.
Lakin bizim ölkədə xüsusilə bilik və səlahiyyətin azlığı
nəzərəçarpacaq dərəcədədir. Onların dediyinə görə, dövlət
zorbalığın zərəli təsirləri haqqında kifayət qədər məlumatlandırmır
ki, bu da yalnız qurban deyil, həm də digər şagirdlərin vəziyyətini
daha da pisləşdirə bilər.
Qeyri hökumət təşkilatlarının dəyərləndirməsinə görə, zorbalıq yalnız Gürcüstanda deyiil, həmçinin, xaricdə də kəskin hal alıb. Lakin bizim ölkədə xüsusilə bilik və səlahiyyətin azlığı nəzərəçarpacaq dərəcədədir. Onların dediyinə görə, dövlət zorbalığın zərəli təsirləri haqqında kifayət qədər məlumatlandırmır ki, bu da yalnız qurban deyil, həm də digər şagirdlərin vəziyyətini daha da pisləşdirə bilər.
11:38 / 30.01.2017
სხვა ამბები
ფრანგულ სამედიცინო ცენტრ კახეთი-იონს როგორც წარმატებული პროექტის შემსრულებელს სტუმრად ეწვივნენ იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოს (JICA) და საქართველოში მდებარე საფრანგეთის საელჩოს წამომადგენელები.
17:52 / 11-01-2019
2018 წლის 20 დეკებერს, საქართველოში მიმდინარე სოციალურ პრობლემათა გადაჭრის პროგრამების ფარგლეში სამუშაო ვიზიტით ფრანგული ასოციაცია “იონი-კახეთი”ს პრეზეიდენტი ბ.ნ ჟან ნოელ ლური, საფრანგეთში შინ მოვლის ეროვნული ასოციაციის წევრი ქ.ბ. მარი კლოდ სომერი გურჯაანის შშმ პირთა სარეაბილიტაციო ცენტრ Life Line-ს ეწვია.
17:44 / 11-01-2019
საკრებულოს მორიგ სხდომაზე გურჯაანის 2019 წლის ბიუჯეტში განხორციელებული ცვლილებები განიხილეს.
13:57 / 11-01-2019
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის საბავშვო ბაგა-ბაღებში სასწავლო პროცესი 15 იანვრის ნაცვლად, 21 იანვარს განახლდება.
17:05 / 10-01-2019
საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ინფორმაციით, საჯარო სკოლებში ზამთრის არდადეგები გახანგრძლივდა.
15:39 / 09-01-2019
ვალუტა
EUR
EUR
1
3.0536
USD
USD
1
2.5751
GBP
GBP
1
3.4411
TRY
TRY
1
0.6764
RUB
RUB
100
4.4602
ამინდი
გურჯაანი 1 / 11 °C
img
საგარეჯო 1 / 8 °C
img
დ.წყარო 2 / 7 °C
img
სიღნაღი 1 / 11 °C
img
ლაგოდეხი 3 / 11 °C
img
ყვარელი 1 / 11 °C
img
თელავი 3 / 10 °C
img
ახმეტა 2 / 10 °C
img
კალენდარი
«« იანვარი 2019 »»
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 123

speqtri.ge შენი ვებგვერდი


მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.